امام علي (ع) در وصيّتش به امام حسن (ع) مينويسد: «مبادا فريفته شويكه بيني دنياداران به دنيا دل مينهند و بر سر دنيا بر يكديگر ميجهند».(42)
قسمت پنجم
مرگ و زندگي متعالي انساني
امام علي (ع) در وصيّتش به امام حسن (ع) مينويسد: «مبادا فريفته شويكه بيني دنياداران به دنيا دل مينهند و بر سر دنيا بر يكديگر ميجهند».(42)
چنان كه گذشت، حيات دنيوي ما حياتي واقعي است و وابستگي انسان بهاين حيات را نميتوان ناديده گرفت و كوچك شمرد. بايد حيات اخروي راهدف اصلي شمرد و زندگي دنيوي را براي تدارك سعادت اخروي تنظيمكرد. زندگي خردمندانه و خداپسندانه آن است كه حيات زودگذر دنيوي راارج نهيم و براي حيات ابدي اخروي نيز برنامهريزي كنيم. مشكل اصلي انسانبراي دست يافتن به حيات متعالي، جاذبه حيات دنيوي است. جاذبههاي حياتدنيوي گاه آدمي را چنان به خود مشغول ميكنند كه آخرت و زندگي ديگر رابه ياد نميآورد. اين جاذبهها گوناگونند و آدميان را در همه شرايط سنّي وذهني به سوي خود ميكشانند. بازيهاي دوران كودكي براي كودكان،رؤياهاي دوران جواني براي جوانان و حرص و آز و جاه و مال برايكهنسالان چنان نيرومند و فريبنده است كه آدمي را همواره به خود مشغولساخته و فريب داده است. اين جاذبهها در سيماي آرزو رخ مينمايند. امامعلي (ع) درباره تأثير آرزوهاي نفساني و دور و دراز بر زندگي انسان ميفرمايد:
بدانيد كه آرزوهاي نفساني، عقل را به غفلت وادارد و ياد خدا را بهفراموشي سپارد. پس آرزوي نفساني را از خويش دور كنيد كه فريباست و صاحبش فريفته شده.(43)
آرزوها، اگر به موقع مهار نشود، انسان را به حيوان و حيات انسان را بهزندگي حيواني تبديل ميكند و در حيات حيواني زنداني ميسازد. علي (ع)،در بازگشت از جنگ صفّين در حاضرين (منطقهاي ميان شام و عراق) به امامحسن (ع) چنين نگاشت:
مبادا دنيازدگي مردم و ستيز آنان بر سر جاه و مال دنيا تو را بفريبد ...اين دنيازدگان همانند سگان هارند كه به جان يكديگر افتادهاند.نيرومندشان ناتوان را ميخورد و بزرگشان بر كوچكشان رحم نميكند.(44)
آن حضرت دنياجويي و دل سپردن به آرزوهاي مادي را ويژگي كوردلاناهل غفلت ميداند و ميفرمايد:
دنيا، نهايت چشمانداز كوردلان است كه در آن سوي دنيا چيزينميبينند. امّا نور بينايي صاحبان بصيرت، ساحت دنيا را در مينورددو سراي جاويدان را در آن سوي دنيا ميبيند. به همين دليل است كهانسان آگاه به دنيا دل نميدهد؛ در حالي كه همين دنيا برترين منظور ومقصود كوردلان است. اهل بصيرت از دنيا توشه ميگيرند؛ در حالي كهاهل غفلت، همه چيز را وسيله به دست آوردن دنيا ميدانند.(45)
امام (ع) دل سپردگان به آرزوها را فريب خوردگاني بيمقدار ميداند كهسود را زيان و زيان را سود ميپندارند.
